Các bước thành lập hộ kinh doanh nhanh nhất

Hộ kinh doanh là mô hình được nhiều cá nhân, hộ gia đình lựa chọn khi bắt đầu hoạt động kinh doanh với quy mô nhỏ. So với doanh nghiệp, thủ tục đăng ký hộ kinh doanh đơn giản hơn, chi phí quản lý thấp hơn và phù hợp với nhiều lĩnh vực kinh doanh phổ biến hiện nay.

Vậy để đăng ký hộ kinh doanh cần chuẩn bị những gì? Các bước thực hiện như thế nào? Hãy cùng LuậtOnline tìm hiểu ngay sau đây.

Hộ kinh doanh là gì?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

– Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. 

– Trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập thì các thành viên ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh trong quá trình hoạt động kinh doanh. 

– Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. 

Ưu điểm của mô hình hộ kinh doanh

Nhiều cá nhân lựa chọn hộ kinh doanh bởi những lợi ích như:

– Thủ tục đăng ký đơn giản

– Chi phí vận hành thấp

– Chế độ quản lý kế toán tương đối đơn giản

– Phù hợp với hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ

– Chủ hộ chủ động quyết định hoạt động kinh doanh

Điều kiện đăng ký hộ kinh doanh

Để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, cần đáp ứng các điều kiện sau:

Chủ hộ kinh doanh hợp pháp

Theo quy định tại khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự có quyền đăng ký thành lập hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, pháp luật không cho phép các trường hợp sau đây thành lập hộ kinh doanh:

– Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự

– Người đang bị tạm giam hoặc đang chấp hành hình phạt tù

– Người đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc

– Người đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc cấm làm công việc nhất định

– Các trường hợp khác không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, cần lưu ý rằng không phải mọi hoạt động kinh doanh đều bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh. Theo quy định hiện hành, hộ gia đình sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, bán quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ hoặc làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, trường hợp các cá nhân, hộ gia đình nêu trên kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thì vẫn phải thực hiện đăng ký hộ kinh doanh và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Địa điểm kinh doanh hợp pháp

Hộ kinh doanh phải có địa điểm kinh doanh cụ thể, rõ ràng và phù hợp với quy hoạch của địa phương.

Điều kiện về tên hộ kinh doanh

Theo Điều 86 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, tên hộ kinh doanh phải được đặt đúng quy định và gồm 02 thành tố theo thứ tự sau:

– Cụm từ “Hộ kinh doanh”;

– Tên riêng của hộ kinh doanh.

Tên riêng có thể được viết bằng các chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Việt hoặc các chữ cái F, J, Z, W, đồng thời được phép sử dụng kèm theo chữ số và ký hiệu.

Khi đặt tên hộ kinh doanh, cần lưu ý một số nguyên tắc sau:

– Không sử dụng từ ngữ, ký hiệu trái với truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc;

– Không sử dụng các cụm từ “công ty”, “tổng công ty”, “tập đoàn” hoặc “doanh nghiệp” trong tên hộ kinh doanh;

– Không được sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý của tổ chức, cá nhân khác đã được bảo hộ nếu chưa được chủ sở hữu đồng ý;

– Tên tiếng Việt của hộ kinh doanh không được trùng với tên của hộ kinh doanh đã đăng ký trong cùng phạm vi cấp xã, trừ trường hợp hộ kinh doanh đó đã chấm dứt hoạt động.

Ngoài tên tiếng Việt, hộ kinh doanh còn có thể đăng ký tên bằng tiếng nước ngoài hoặc tên viết tắt (nếu có nhu cầu) theo quy định của pháp luật.

Ngành nghề kinh doanh hợp pháp

Theo quy định tại khoản 1 Điều 89 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

– Hộ kinh doanh được quyền tự do kinh doanh ngành, nghề mà luật không cấm. 

– Đối với những ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, hộ kinh doanh chỉ được kinh doanh khi đáp ứng đủ các điều kiện đầu tư kinh doanh và phải đảm bảo duy trì đủ điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh. 

Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh gồm những gì?

Căn cứ theo quy định tại Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hồ sơ ký thành lập hộ kinh doanh bao gồm:

– Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh.

– Bản sao văn bản ủy quyền (có công chứng hoặc chứng thực) của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh đối với trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập. 

Các bước thành lập hộ kinh doanh nhanh nhất

Trình tự, thủ tục đăng ký thành lập hộ kinh doanh được thực hiện theo quy định tại Điều 99 Nghị định 168/2025/NĐ-CP như sau: 

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký thành lập kinh doanh 

Hộ kinh doanh cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh theo quy định 4 nêu trên. 

Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, hộ kinh doanh tiến hành nộp hồ sơ đến Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đăng ký trụ sở, cụ thể:

– Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc;

– Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc) thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã).

Bước 3: Tiếp nhận hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh

Sau khi hoàn thành việc gửi hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi hộ kinh doanh đăng ký trụ sở sẽ trao giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả cho hộ kinh doanh. 

Bước 4: Kiểm tra hồ sơ và cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh

Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã tiến hành kiểm tra điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. 

Trường hợp hồ sơ đủ điều kiện cấp, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và gửi thông báo về Cơ quan thuế quản lý trực tiếp hộ kinh doanh cho hộ kinh doanh trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ. 

Nếu hồ sơ không đủ điều kiện cấp, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã thông báo bằng văn bản cho người nộp hồ sơ trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ. Thông báo phải nêu rõ lý do và các yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ.

Quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh và thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh

Căn cứ theo quy định tại Điều 84 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh và thành viên hộ gia đình có các quyền và nghĩa vụ sau đây:

– Chủ hộ kinh doanh, các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thực hiện các hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật và chịu trách nhiệm liên đới đối với các hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh.

– Chủ hộ kinh doanh có thể trực tiếp hoặc thuê người khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh. Trong trường hợp này, chủ hộ kinh doanh, các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh vẫn phải chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác phát sinh từ hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh.

– Chủ hộ kinh doanh thực hiện các nghĩa vụ về thuê, nghĩa vụ tài chính, đại diện cho hộ kinh doanh với tư cách người yêu cầu giải quyết việc dân sự, nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trước Trọng tài, Tòa án, thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và các quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

– Chủ hộ kinh doanh, các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh được quyền góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trong doanh nghiệp với tư cách cá nhân.

– Chủ hộ kinh doanh, thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân.

– Chủ hộ kinh doanh, thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh có quyền, nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

– Trường hợp chủ hộ kinh doanh bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc thì chủ hộ kinh doanh ủy quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đối với trường hợp hộ kinh doanh do một cá nhân thành lập hoặc các thành viên còn lại ủy quyền cho thành viên khác làm chủ hộ kinh doanh đối với trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập. Người được chủ hộ kinh doanh ủy quyền thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh trong phạm vi được ủy quyền theo quy định của pháp luật về dân sự.

– Trường hợp chủ hộ kinh doanh là cá nhân bị Tòa án tuyên bố bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì quyền, nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh được thực hiện thông qua người đại diện đối với trường hợp hộ kinh doanh do một cá nhân thành lập; các thành viên còn lại ủy quyền cho thành viên khác làm chủ hộ kinh doanh đối với trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập; trường hợp hộ kinh doanh có hai thành viên thì thành viên còn lại là chủ hộ kinh doanh. Người đại diện của chủ hộ kinh doanh thực hiện quyền và nghĩa vụ của chủ hộ kinh doanh trong phạm vi được đại diện theo quy định của pháp luật về dân sự.

Hộ kinh doanh phải nộp những khoản thuế nào?

Tùy từng trường hợp, hộ kinh doanh có thể phát sinh các nghĩa vụ tài chính như:

– Thuế giá trị gia tăng

– Thuế thu nhập cá nhân

– Các khoản phí, lệ phí khác theo quy định

Một số lưu ý khi đăng ký hộ kinh doanh

– Lựa chọn ngành nghề phù hợp với quy mô hoạt động

– Xác định địa điểm kinh doanh hợp pháp

– Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế

– Tuân thủ các điều kiện kinh doanh đối với ngành nghề có điều kiện

– Cân nhắc chuyển đổi sang doanh nghiệp khi quy mô hoạt động ngày càng mở rộng

Hộ kinh doanh là mô hình phù hợp với cá nhân hoặc hộ gia đình muốn bắt đầu hoạt động kinh doanh với quy mô nhỏ và thủ tục đơn giản. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, đáp ứng đúng điều kiện và thực hiện đúng quy trình đăng ký sẽ giúp chủ hộ nhanh chóng đưa hoạt động kinh doanh vào vận hành một cách hợp pháp và hiệu quả.