Đánh nhau gây thương tích là hành vi xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe của người khác và tùy vào tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Nhiều người cho rằng nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% thì chắc chắn không bị đi tù. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác.
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và cập nhật các quy định có hiệu lực từ năm 2026, hành vi cố ý gây thương tích dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một số trường hợp đặc biệt được luật quy định.
Vậy đánh nhau gây thương tích dưới 11% có bị đi tù không? Trường hợp nào thương tích dưới 11% vẫn bị khởi tố? Mức phạt cụ thể như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Đánh nhau gây thương tích dưới 11% có bị đi tù không?
Tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% không phải là căn cứ duy nhất để xác định một người có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không.
Theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, người cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp luật định thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Như vậy, cần phân biệt hai trường hợp:
Trường hợp 1: Gây thương tích dưới 11% và không có tình tiết đặc biệt
Nếu hành vi chỉ gây thương tích dưới 11%, không thuộc các trường hợp đặc biệt tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 và không có dấu hiệu của tội phạm khác thì về nguyên tắc chưa đủ căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích. Người thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và phải bồi thường thiệt hại nếu gây thiệt hại cho người khác.
Trường hợp 2: Gây thương tích dưới 11% nhưng thuộc trường hợp luật định
Nếu thương tích dưới 11% nhưng hành vi thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 thì người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và có khả năng bị phạt tù.
Những trường hợp gây thương tích dưới 11% vẫn có thể bị đi tù
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, hành vi gây thương tích dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
Dùng vũ khí, vật liệu nổ hoặc hung khí nguy hiểm
Người thực hiện hành vi sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người có thể bị xử lý hình sự dù tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân dưới 11%.
Ví dụ: A dùng dao chém B nhưng B chỉ bị thương tích 7%. Việc thương tích chỉ 7% không đồng nghĩa A chắc chắn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan có thẩm quyền còn phải xem xét việc A sử dụng dao có thuộc trường hợp sử dụng hung khí nguy hiểm hay không và các tình tiết khác của vụ án.
Đây là một trong những trường hợp phổ biến nhất khiến hành vi gây thương tích dưới 11% vẫn có thể bị khởi tố.
Dùng axit nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm
Nếu người phạm tội sử dụng a-xít sunfuric (H2SO4) hoặc hóa chất nguy hiểm khác gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%.
Tính chất nguy hiểm của phương tiện, hóa chất được sử dụng là yếu tố quan trọng để đánh giá trách nhiệm hình sự, chứ không chỉ căn cứ vào tỷ lệ thương tích.
Gây thương tích cho người dưới 16 tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người không có khả năng tự vệ
Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 cũng quy định trường hợp nạn nhân là:
– Người dưới 16 tuổi
– Phụ nữ mà người phạm tội biết là có thai
– Người già yếu
– Người ốm đau
– Người khác không có khả năng tự vệ
Trong những trường hợp này, dù tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, người thực hiện hành vi vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Gây thương tích cho ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo hoặc người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình
Đây cũng là trường hợp đặc biệt được Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định.
Ví dụ, một người cố ý đánh cha mình và gây thương tích 5%. Mặc dù tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, hành vi vẫn có thể thuộc trường hợp bị xử lý hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Phạm tội có tổ chức
Nếu việc gây thương tích được thực hiện có tổ chức thì tỷ lệ thương tích dưới 11% vẫn có thể là căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.
“Có tổ chức” cần được đánh giá dựa trên sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm, chứ không đơn thuần cứ có nhiều người tham gia đánh nhau là đương nhiên được xác định là phạm tội có tổ chức.
Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
Người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện hành vi cố ý gây thương tích có thể bị xử lý hình sự ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, nếu đáp ứng các điều kiện của Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Đang trong thời gian bị giữ, tạm giữ, tạm giam hoặc đang chấp hành một số biện pháp xử lý
Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 còn quy định trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi trong thời gian đang bị giữ, tạm giữ, tạm giam, đang chấp hành án phạt tù hoặc một số biện pháp xử lý theo quy định pháp luật.
Đây là tình tiết thể hiện mức độ nguy hiểm cao hơn của hành vi phạm tội và có thể làm phát sinh trách nhiệm hình sự dù thương tích dưới 11%.
Thuê người khác gây thương tích hoặc gây thương tích do được thuê
Trường hợp người phạm tội thuê người khác gây thương tích hoặc thực hiện hành vi gây thương tích do được thuê cũng có thể bị xử lý hình sự nếu đáp ứng các điều kiện tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Ví dụ: A thuê B đánh C và C chỉ bị thương tích 8%. Việc thương tích dưới 11% không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự nếu hành vi thuộc trường hợp được Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định.
Có tính chất côn đồ
“Có tính chất côn đồ” là một trong những tình tiết được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 và thường được xem xét trong những vụ án đánh nhau, gây thương tích có tính chất hung hãn, coi thường pháp luật, vô cớ hoặc thể hiện thái độ xem thường sức khỏe của người khác.
Tuy nhiên, việc xác định hành vi có tính chất côn đồ hay không phải dựa trên toàn bộ diễn biến vụ án và chứng cứ cụ thể, không thể chỉ căn cứ vào việc hai bên xảy ra xô xát.
Gây thương tích đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân
Nếu hành vi gây thương tích được thực hiện đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân thì thương tích dưới 11% vẫn có thể thuộc trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Gây thương tích dưới 11% bị phạt tù bao nhiêu năm?
Nếu hành vi gây thương tích dưới 11% thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 và đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị:
– Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; hoặc
– Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Như vậy, không phải mọi trường hợp gây thương tích dưới 11% đều bị đi tù. Ngay cả khi đủ dấu hiệu phạm tội, hình phạt cũng có thể là cải tạo không giam giữ thay vì phạt tù, tùy thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và các tình tiết của vụ án.
Ngoài ra, trong một số trường hợp, nếu vụ án có thêm các tình tiết làm thay đổi khung hình phạt theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 thì mức hình phạt có thể cao hơn. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào tỷ lệ thương tích để kết luận chính xác người thực hiện sẽ phải chấp hành bao nhiêu năm tù.
Gây thương tích dưới 11% có bị phạt hành chính không?
Nếu hành vi gây thương tích chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì người thực hiện vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo điểm a khoản 5 Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 8 triệu đồng đối với cá nhân.
Do đó, trong trường hợp đánh nhau gây thương tích dưới 11% và không thuộc các trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự, người thực hiện vẫn có thể bị xử phạt hành chính.
Cần lưu ý rằng việc xử phạt hành chính không làm mất đi nghĩa vụ bồi thường thiệt hại nếu hành vi gây thiệt hại cho sức khỏe của người khác.
Gây thương tích dưới 11% có phải bồi thường không?
Trách nhiệm hình sự và trách nhiệm bồi thường dân sự là hai vấn đề khác nhau. Vì vậy, ngay cả khi hành vi gây thương tích dưới 11% không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người gây thiệt hại vẫn có thể phải bồi thường cho người bị thương.
Tùy trường hợp, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút của người bị thiệt hại, chi phí hợp lý và thu nhập bị mất của người chăm sóc cùng khoản bù đắp tổn thất về tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Vì vậy, việc tỷ lệ thương tích dưới 11% không có nghĩa là người gây thương tích không phải chịu bất kỳ trách nhiệm pháp lý nào.
Đánh nhau gây thương tích dưới 11% có cần người bị hại yêu cầu mới khởi tố không?
Đối với hành vi thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, đây là trường hợp mà việc khởi tố vụ án hình sự về nguyên tắc thuộc nhóm tội chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, trừ trường hợp thuộc ngoại lệ mà luật quy định.
Do đó, nếu hành vi gây thương tích dưới 11% thuộc khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, người bị hại cần lưu ý quyền yêu cầu khởi tố và quyền rút yêu cầu theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.
Tuy nhiên, việc có khởi tố hay không vẫn phải căn cứ vào toàn bộ dấu hiệu của vụ án, chứng cứ và tình tiết cụ thể.
Cần làm gì khi bị người khác đánh gây thương tích?
Nếu bị người khác đánh gây thương tích, người bị hại nên:
– Đi khám và điều trị tại cơ sở y tế để ghi nhận tình trạng thương tích
– Lưu giữ hồ sơ bệnh án, giấy chứng nhận thương tích và các tài liệu liên quan
– Cung cấp hình ảnh, video, tin nhắn hoặc thông tin người làm chứng nếu có
– Trình báo cơ quan Công an khi có dấu hiệu vi phạm
– Thực hiện giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể khi cần thiết
– Lưu giữ các chứng từ liên quan đến chi phí điều trị để làm căn cứ yêu cầu bồi thường.
Đặc biệt, không nên tự ý thỏa thuận hoặc từ bỏ quyền yêu cầu khi chưa xác định rõ mức độ thương tích và hậu quả pháp lý của việc thỏa thuận.
Kết luận
Đánh nhau gây thương tích dưới 11% không đồng nghĩa với việc chắc chắn không bị đi tù. Tỷ lệ tổn thương cơ thể chỉ là một trong những yếu tố được xem xét khi xác định trách nhiệm pháp lý.
Nếu thương tích dưới 11% nhưng hành vi có các tình tiết như dùng hung khí nguy hiểm, dùng axit hoặc hóa chất nguy hiểm, có tổ chức, có tính chất côn đồ, thuê người gây thương tích hoặc gây thương tích cho người thuộc nhóm được pháp luật bảo vệ đặc biệt, người thực hiện vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Ngược lại, nếu thương tích dưới 11%, không có các tình tiết đặc biệt và chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính và phải bồi thường thiệt hại nếu có. Vì vậy, để xác định đánh nhau gây thương tích dưới 11% có bị đi tù không, cần xem xét đồng thời tỷ lệ tổn thương, phương thức thực hiện, đối tượng bị hại, động cơ, hoàn cảnh và toàn bộ diễn biến vụ việc.
