Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu phạm tội hoặc biết được thông tin về một vụ việc có thể cấu thành tội phạm, cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có quyền thực hiện tố giác tội phạm đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật. Trong thực tế, việc chuẩn bị một đơn tố giác tội phạm đầy đủ, rõ ràng sẽ giúp cơ quan tiến hành tố tụng nhanh chóng tiếp nhận, phân loại và giải quyết nguồn tin về tội phạm.
Vậy đơn tố giác tội phạm là gì? Nội dung đơn cần có những thông tin nào? Hồ sơ gồm những giấy tờ gì và nộp ở đâu? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Đơn tố giác tội phạm là gì?
Đơn tố giác tội phạm là văn bản do cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức lập để thông báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi có dấu hiệu phạm tội mà mình phát hiện hoặc biết được, đồng thời đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét, xác minh và xử lý theo quy định của pháp luật.
Theo khoản 1 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.
Việc tố giác tội phạm không chỉ là quyền mà trong nhiều trường hợp còn góp phần quan trọng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh chống tội phạm, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức cũng như trật tự, an toàn xã hội.
Hiện nay, pháp luật không ban hành một mẫu đơn thống nhất áp dụng cho mọi trường hợp tố giác tội phạm. Tuy nhiên, nội dung đơn cần thể hiện đầy đủ thông tin về người tố giác, hành vi có dấu hiệu phạm tội, người bị tố giác (nếu xác định được), các tài liệu, chứng cứ kèm theo và yêu cầu giải quyết.
Ai có quyền tố giác tội phạm?
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, mọi cá nhân khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm đều có quyền thực hiện việc tố giác với cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh cá nhân, cơ quan, tổ chức khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm trong quá trình hoạt động cũng có quyền gửi văn bản hoặc thông báo đến cơ quan có thẩm quyền để đề nghị xem xét theo quy định của pháp luật.
Việc tố giác có thể được thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau như:
– Gửi đơn tố giác bằng văn bản
– Trình báo trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền
– Tố giác bằng lời nói
– Thông qua các hình thức khác theo quy định của pháp luật
Đối với trường hợp tố giác bằng lời nói, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm lập biên bản, ghi đầy đủ nội dung tố giác và yêu cầu người tố giác xác nhận theo quy định tại Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Những trường hợp nên làm đơn tố giác tội phạm
Việc làm đơn tố giác tội phạm thường được thực hiện khi cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức phát hiện có căn cứ cho rằng đã xảy ra hành vi vi phạm pháp luật hình sự.
Một số trường hợp phổ biến gồm:
– Phát hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản
– Phát hiện hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
– Có dấu hiệu tham ô, tham nhũng
– Bị cố ý gây thương tích
– Phát hiện hành vi hủy hoại tài sản
– Có dấu hiệu lạm dụng chức vụ, quyền hạn
– Phát hiện hành vi làm giả giấy tờ, tài liệu
– Bị đe dọa giết người hoặc các hành vi khác có dấu hiệu tội phạm theo Bộ luật Hình sự
Tuy nhiên, người tố giác cần trình bày trung thực, khách quan và chịu trách nhiệm về nội dung tố giác của mình. Trường hợp cố ý tố giác sai sự thật hoặc vu khống người khác có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Mẫu đơn tố giác tội phạm chuẩn nhất
TẢI FILE: TẠI ĐÂY
Hướng dẫn cách viết mẫu đơn tố giác tội phạm
Để đơn tố giác được tiếp nhận và xử lý thuận lợi, người làm đơn cần trình bày đầy đủ các nội dung sau:
Ghi đúng cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận
Tại phần “Kính gửi”, cần ghi rõ tên cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận tố giác tội phạm, chẳng hạn như:
– Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp xã, cấp tỉnh
– Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân (nếu thuộc thẩm quyền)
– Viện kiểm sát nhân dân
– Hoặc cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự
Việc xác định đúng cơ quan tiếp nhận sẽ giúp quá trình xử lý nguồn tin được nhanh chóng và tránh phải chuyển hồ sơ nhiều lần.
Ghi đầy đủ thông tin người tố giác
Người làm đơn cần ghi rõ:
– Họ và tên
– Ngày, tháng, năm sinh
– Số căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân khác
– Địa chỉ cư trú hoặc nơi làm việc
– Số điện thoại, email (nếu có)
Nếu người tố giác là cơ quan hoặc tổ chức thì cần ghi đầy đủ tên đơn vị, địa chỉ trụ sở, người đại diện và chức vụ của người ký đơn.
Trình bày rõ nội dung tố giác
Đây là nội dung quan trọng nhất của đơn.
Người tố giác nên trình bày theo trình tự thời gian, nêu rõ:
– Hành vi có dấu hiệu phạm tội
– Thời gian xảy ra vụ việc
– Địa điểm xảy ra vụ việc
– Người thực hiện hành vi (nếu xác định được)
– Diễn biến sự việc
– Hậu quả đã xảy ra
– Những tài liệu hoặc chứng cứ mà mình có
Nội dung cần khách quan, trung thực, tránh sử dụng các từ ngữ mang tính suy diễn hoặc kết luận thay cơ quan tiến hành tố tụng.
Nêu căn cứ và yêu cầu giải quyết
Sau khi trình bày sự việc, người tố giác có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền:
– Tiếp nhận và giải quyết tố giác theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự
– Tiến hành xác minh nguồn tin về tội phạm
– Khởi tố vụ án hình sự nếu có đủ căn cứ theo quy định của pháp luật
– Áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tố giác hoặc người bị hại (nếu có)
Cam kết về nội dung tố giác
Cuối đơn nên có nội dung cam kết các thông tin, tài liệu cung cấp là đúng sự thật và người tố giác chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã trình bày.
Sau đó người làm đơn ký và ghi rõ họ tên.
Hồ sơ gửi kèm đơn tố giác tội phạm
Ngoài đơn tố giác, người tố giác nên chuẩn bị các tài liệu chứng minh cho nội dung trình bày nhằm giúp cơ quan có thẩm quyền thuận lợi trong việc xác minh.
Tùy từng vụ việc, hồ sơ có thể bao gồm:
– Bản sao căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân của người tố giác
– Hình ảnh, video ghi nhận sự việc
– Ghi âm, ghi hình (nếu có)
– Hợp đồng, giấy tờ, chứng từ liên quan
– Tin nhắn, email, nội dung trao đổi điện tử
– Tài liệu của cơ quan, tổ chức có liên quan
– Danh sách người làm chứng (nếu có)
– Các tài liệu, chứng cứ khác phục vụ việc xác minh nguồn tin về tội phạm
Việc cung cấp đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian xác minh và nâng cao hiệu quả giải quyết tố giác.
Nộp đơn tố giác tội phạm ở đâu?
Theo Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tố giác về tội phạm có thể được gửi đến một trong các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận sau đây:
– Cơ quan điều tra
– Viện kiểm sát
– Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra
– Công an cấp xã
– Các cơ quan, tổ chức khác theo quy định của pháp luật
Người tố giác có thể lựa chọn một trong các hình thức sau:
– Nộp trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền
– Gửi qua dịch vụ bưu chính
– Tố giác bằng lời nói
– Thực hiện theo các hình thức khác được pháp luật cho phép
Trường hợp tố giác bằng lời nói, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm lập biên bản ghi nhận đầy đủ nội dung tố giác và yêu cầu người tố giác ký xác nhận theo quy định tại Điều 146 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Trình tự giải quyết đơn tố giác tội phạm
Sau khi tiếp nhận đơn tố giác, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện việc giải quyết theo trình tự được quy định tại Điều 145 đến Điều 148 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Bước 1: Tiếp nhận và lập hồ sơ nguồn tin về tội phạm
Ngay khi tiếp nhận đơn hoặc tố giác bằng lời nói, cơ quan có thẩm quyền phải ghi vào sổ tiếp nhận, lập hồ sơ và tiến hành phân loại nguồn tin theo quy định.
Nếu đơn không thuộc thẩm quyền giải quyết thì phải chuyển ngay đến cơ quan có thẩm quyền và thông báo cho người tố giác biết.
Bước 2: Kiểm tra, xác minh nguồn tin
Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền tiến hành các hoạt động kiểm tra, xác minh như:
– Làm việc với người tố giác
– Thu thập tài liệu, chứng cứ
– Lấy lời khai người có liên quan
– Trưng cầu giám định, định giá tài sản (nếu cần)
– Thực hiện các biện pháp xác minh khác theo quy định của pháp luật
Bước 3: Ra quyết định giải quyết nguồn tin
Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác, cơ quan có thẩm quyền phải ra một trong các quyết định sau:
– Quyết định khởi tố vụ án hình sự
– Quyết định không khởi tố vụ án hình sự
– Quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm
Đối với vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc cần xác minh ở nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết có thể được gia hạn theo quy định của pháp luật nhưng phải có quyết định của người có thẩm quyền.
Một số lưu ý khi làm đơn tố giác tội phạm
Khi thực hiện việc tố giác, người làm đơn nên lưu ý:
– Trình bày trung thực, khách quan, đầy đủ diễn biến vụ việc.
– Gửi đơn đến đúng cơ quan có thẩm quyền.
– Chuẩn bị và lưu giữ các tài liệu, chứng cứ liên quan.
– Không sử dụng đơn tố giác để vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại cho người khác.
– Theo dõi quá trình giải quyết và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu làm việc hoặc bổ sung tài liệu.
Kết luận
Đơn tố giác tội phạm là căn cứ quan trọng để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xác minh và xử lý nguồn tin về tội phạm theo quy định của pháp luật. Để việc giải quyết được nhanh chóng và hiệu quả, người tố giác cần trình bày rõ nội dung vụ việc, cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ và gửi đơn đến đúng cơ quan có thẩm quyền.
Trong trường hợp vụ việc có tính chất phức tạp hoặc liên quan đến nhiều quy định pháp luật, người tố giác nên tham khảo ý kiến của luật sư để được hỗ trợ soạn thảo đơn và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
