Hướng dẫn thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân [chi tiết]

Doanh nghiệp tư nhân là loại hình doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mặc dù không có tư cách pháp nhân và tiềm ẩn mức độ rủi ro cao hơn so với công ty TNHH hay công ty cổ phần, nhưng doanh nghiệp tư nhân vẫn được nhiều cá nhân lựa chọn nhờ cơ chế quản lý đơn giản và quyền quyết định tập trung vào một chủ sở hữu duy nhất.

Vậy điều kiện thành lập doanh nghiệp tư nhân là gì? Hồ sơ đăng ký gồm những giấy tờ nào? Quy trình thực hiện ra sao? Hãy cùng LuậtOnline tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Doanh nghiệp tư nhân là gì?

Theo Điều 188 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp.

Đây là loại hình doanh nghiệp có một số đặc điểm pháp lý riêng biệt như:

– Chỉ có một chủ sở hữu duy nhất

– Không có tư cách pháp nhân

– Không được phát hành bất kỳ loại chứng khoán nào

– Doanh nghiệp tư nhân không được quyền góp vốn thành lập hoặc mua cổ phần, phần vốn góp trong công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần

– Chủ doanh nghiệp chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình

– Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân

Khi nào nên lựa chọn doanh nghiệp tư nhân?

Mô hình doanh nghiệp tư nhân thường phù hợp trong các trường hợp:

– Cá nhân muốn trực tiếp quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh

– Quy mô kinh doanh nhỏ hoặc vừa

– Không có nhu cầu huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư

– Muốn đơn giản hóa cơ cấu tổ chức quản lý doanh nghiệp

Tuy nhiên, trước khi lựa chọn loại hình này, chủ doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ về trách nhiệm tài sản vô hạn phát sinh trong quá trình hoạt động.

Điều kiện thành lập doanh nghiệp tư nhân

Điều kiện về chủ doanh nghiệp

Theo Điều 17 và Điều 188 Luật Doanh nghiệp 2020:

– Chủ doanh nghiệp phải là cá nhân

– Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định

– Không thuộc các trường hợp bị cấm thành lập và quản lý doanh nghiệp

– Không đồng thời là chủ hộ kinh doanh hoặc thành viên hợp danh của công ty hợp danh, trừ trường hợp được sự nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại

Điều kiện về tên doanh nghiệp

Tên doanh nghiệp phải tuân thủ quy định tại Điều 37 đến Điều 41 Luật Doanh nghiệp 2020.

Trong đó:

– Phải bao gồm cụm từ “Doanh nghiệp tư nhân”

– Không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp khác

– Không sử dụng từ ngữ vi phạm đạo đức xã hội, truyền thống văn hóa và lịch sử dân tộc

Điều kiện về địa chỉ trụ sở

Theo Điều 42 Luật Doanh nghiệp 2020, trụ sở chính của DNTN đặt trên lãnh thổ Việt Nam, là địa chỉ liên lạc của doanh nghiệp và được xác định theo địa giới đơn vị hành chính; có số điện thoại, số fax và thư điện tử (nếu có).

Địa chỉ cần ghi đầy đủ:

– Số nhà

– Tên đường hoặc thôn, xóm

– Xã, phường

– Tỉnh, thành phố

Không được đặt trụ sở tại căn hộ chung cư chỉ có chức năng để ở.

Điều kiện về ngành nghề kinh doanh

Doanh nghiệp được quyền đăng ký các ngành nghề mà pháp luật không cấm.

Đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện tương ứng trước hoặc trong quá trình hoạt động.

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp tư nhân

Căn cứ theo quy định tại Điều 19 Luật Doanh nghiệp năm 2020, sửa đổi, bổ sung năm 2025, hồ sơ thực hiện đăng ký doanh nghiệp hoạt động theo hình thức doanh nghiệp tư nhân (DNTN) bao gồm: 

– Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp

– Bản sao giấy tờ pháp lý của cá nhân đối với chủ doanh nghiệp tư nhân

*** Lưu ý: Theo quy định tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, trong trường hợp chủ DNTN đã kê khai số định danh cá nhân và đồng ý chia sẻ thông tin cá nhân được lưu giữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cho Cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan quản lý nhà nước về đăng ký kinh doanh thì hồ sơ đăng ký doanh nghiệp sẽ không cần phải bao gồm bản sao giấy tờ pháp lý của cá nhân đối với chủ DNTN.

Hướng dẫn thủ tục thành lập doanh nghiệp tư nhân [chi tiết] 

Bước 1: Chuẩn bị thông tin đăng ký

Chủ doanh nghiệp cần xác định trước:

– Tên doanh nghiệp

– Địa chỉ trụ sở

– Ngành nghề kinh doanh

– Vốn đầu tư của chủ doanh nghiệp

– Thông tin người đại diện theo pháp luật (nếu có)

Bước 2: Soạn hồ sơ đăng ký doanh nghiệp

Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ thông tin, chủ doanh nghiệp tiến hành lập hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 và Nghị định số 168/2025/NĐ-CP.

Trong quá trình soạn thảo hồ sơ, cần kiểm tra kỹ các nội dung kê khai để bảo đảm tính thống nhất giữa các giấy tờ, đặc biệt là thông tin về tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh và thông tin của chủ doanh nghiệp. Hồ sơ đầy đủ, chính xác sẽ giúp cơ quan đăng ký kinh doanh thuận lợi trong quá trình xem xét, xử lý.

Bước 3: Nộp hồ sơ đến cơ quan đăng ký kinh doanh

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, chủ doanh nghiệp hoặc người được ủy quyền nộp hồ sơ đến Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính bằng một trong các hình thức sau:

– Nộp trực tiếp tại cơ quan đăng ký kinh doanh

– Gửi hồ sơ thông qua dịch vụ bưu chính

– Nộp trực tuyến trên Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp theo quy định

Khi nộp hồ sơ, người đăng ký cần thực hiện việc nộp lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo mức thu hiện hành, trừ trường hợp được miễn theo quy định của pháp luật.

Bước 4: Nhận kết quả giải quyết

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ tiến hành kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ và xem xét cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp theo thời hạn luật định.

– Trường hợp hồ sơ hợp lệ, doanh nghiệp sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và chính thức được phép hoạt động kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận.

– Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ ban hành thông báo bằng văn bản hoặc thông báo điện tử, nêu rõ nội dung cần sửa đổi, bổ sung để người đăng ký hoàn thiện hồ sơ và nộp lại theo quy định.

Bước 5: Thực hiện các thủ tục sau thành lập

Sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục liên quan đến thuế, kế toán, hóa đơn và các nghĩa vụ pháp lý khác.

Chủ doanh nghiệp tư nhân có những quyền gì?

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền:

– Toàn quyền quyết định hoạt động kinh doanh

– Trực tiếp quản lý hoặc thuê người khác quản lý

– Quyết định việc sử dụng lợi nhuận sau thuế

– Bán hoặc cho thuê doanh nghiệp tư nhân theo quy định

– Tăng hoặc giảm vốn đầu tư trong quá trình hoạt động

Đây là điểm khác biệt lớn so với các loại hình doanh nghiệp có nhiều thành viên hoặc cổ đông.

Doanh nghiệp tư nhân là mô hình phù hợp với cá nhân muốn trực tiếp quản lý và điều hành hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, do chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với các nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp nên cần cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn. Việc nắm rõ hồ sơ, điều kiện và quy trình đăng ký sẽ giúp quá trình thành lập doanh nghiệp diễn ra nhanh chóng và đúng quy định pháp luật.