Mẫu đơn khởi kiện hành chính [Mẫu chuẩn Tòa án]

1. Khi nào có thể làm đơn khởi kiện hành chính?

Theo Điều 115 Luật Tố tụng hành chính 2015, cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền khởi kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật buộc thôi việc khi không đồng ý với quyết định, hành vi đó.

Đối với các trường hợp thông thường, người bị ảnh hưởng có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án mà không bắt buộc phải khiếu nại trước.

Nếu đã thực hiện khiếu nại thì vẫn có thể khởi kiện khi:

– Hết thời hạn giải quyết khiếu nại nhưng khiếu nại không được giải quyết

– Khiếu nại đã được giải quyết nhưng người khiếu nại không đồng ý với kết quả giải quyết

Riêng một số đối tượng như danh sách cử tri, quyết định giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực cạnh tranh hoặc kiểm toán nhà nước có cơ chế khởi kiện riêng theo Luật Tố tụng hành chính.

2. Ai có quyền làm đơn khởi kiện hành chính?

Cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có quyền khởi kiện khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng bởi đối tượng thuộc phạm vi khởi kiện hành chính.

Điều 117 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định cách lập và ký đơn tùy từng chủ thể.

Đối với cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng hành chính, người đó có thể tự làm hoặc nhờ người khác làm hộ đơn nhưng cuối đơn phải tự ký tên hoặc điểm chỉ.

Đối với người chưa thành niên, mất hoặc hạn chế năng lực hành vi, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi, người đại diện hợp pháp thực hiện việc lập và ký đơn theo quy định.

Đối với cơ quan, tổ chức, người đại diện hợp pháp có thể tự làm hoặc nhờ người khác làm hộ đơn; cuối đơn người đại diện hợp pháp phải ký và thực hiện việc sử dụng con dấu theo quy định.

3. Những đối tượng nào có thể bị khởi kiện vụ án hành chính?

Theo Điều 30 Luật Tố tụng hành chính 2015, các nhóm khiếu kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án bao gồm chủ yếu:

– Khiếu kiện quyết định hành chính

– Khiếu kiện hành vi hành chính

– Khiếu kiện quyết định kỷ luật buộc thôi việc đối với công chức thuộc phạm vi luật quy định

– Khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh

– Khiếu kiện quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước

– Khiếu kiện danh sách cử tri

Đáng chú ý, Nghị quyết 05/2025/NQ-HĐTP hướng dẫn rằng quyết định hành chính có thể được thể hiện dưới tên gọi quyết định, thông báo, kết luận, công văn hoặc hình thức khác, miễn văn bản đó chứa đựng nội dung của một quyết định hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể và người khởi kiện cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Do đó, không nên chỉ căn cứ vào tên văn bản để xác định có khởi kiện hành chính được hay không.

4. Mẫu đơn khởi kiện hành chính mới nhất là mẫu nào?

Hiện nay, Mẫu số 01-HC – Đơn khởi kiện, ban hành kèm theo Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP ngày 13/01/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, là mẫu chuẩn dùng trong tố tụng hành chính.

Mặc dù biểu mẫu được ban hành từ năm 2017, đến năm 2026 chưa có biểu mẫu mới thay thế Mẫu 01-HC.

Tuy nhiên, khi sử dụng mẫu cần cập nhật các quy định hiện hành về:

– Tòa án có thẩm quyền

– Đối tượng khởi kiện

– Nội dung đơn

– Thời hiệu khởi kiện

– Phương thức nộp đơn

Đặc biệt, không nên sử dụng những hướng dẫn cũ xác định thẩm quyền sơ thẩm theo TAND cấp huyện hoặc TAND cấp tỉnh, bởi cơ cấu thẩm quyền đã thay đổi từ ngày 01/7/2025.

5. Đơn khởi kiện hành chính phải có những nội dung gì?

Khoản 1 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định đơn phải có những nội dung chính sau:

– Ngày, tháng, năm làm đơn

– Tòa án được yêu cầu giải quyết

– Thông tin người khởi kiện

– Thông tin người bị kiện

– Thông tin người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nếu có

– Nội dung quyết định hoặc hành vi hành chính bị kiện

– Nội dung quyết định giải quyết khiếu nại nếu đã khiếu nại

– Yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết

– Cam đoan về việc không đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại

Nếu thiếu các nội dung bắt buộc, Tòa án có thể yêu cầu người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn.

6. Hướng dẫn cách viết đơn khởi kiện hành chính

Ghi Tòa án có thẩm quyền

Phải xác định chính xác TAND khu vực có thẩm quyền theo Điều 31 Luật Tố tụng hành chính và Nghị quyết 05/2025/NQ-HĐTP.

Đây là phần rất dễ ghi sai nếu người làm đơn sử dụng mẫu cũ.

Ghi người khởi kiện

Ghi đầy đủ:

– Họ tên hoặc tên tổ chức

– Địa chỉ

– Số điện thoại

– Email nếu có

– Thông tin địa chỉ nên là địa chỉ có thể nhận văn bản tố tụng

Ghi người bị kiện

Cần xác định đúng chủ thể đã ban hành quyết định hành chính hoặc thực hiện hành vi hành chính.

Không nên mặc nhiên ghi cơ quan cấp trên nếu quyết định bị kiện thực tế được ban hành bởi một cơ quan hoặc người có thẩm quyền khác.

Ghi quyết định hoặc hành vi bị kiện

Nếu khởi kiện quyết định hành chính, nên ghi rõ:

– Tên quyết định

– Số, ký hiệu

– Ngày ban hành

– Cơ quan hoặc người ban hành

– Nội dung trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người khởi kiện

Nếu khởi kiện hành vi hành chính thì cần mô tả rõ:

– Chủ thể thực hiện hoặc không thực hiện hành vi

– Thời điểm

– Nội dung

– Quyền, lợi ích bị ảnh hưởng

Ghi yêu cầu khởi kiện

Đây là phần đặc biệt quan trọng.

Tùy vụ việc, người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án:

– Hủy toàn bộ quyết định hành chính

– Hủy một phần quyết định hành chính

– Tuyên hành vi hành chính là trái pháp luật

– Buộc cơ quan hoặc người có thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ, công vụ

– Hủy quyết định kỷ luật buộc thôi việc

– Khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp

– Yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu đủ điều kiện

Yêu cầu cần cụ thể và gắn trực tiếp với đối tượng bị kiện, tránh chỉ ghi chung chung như “đề nghị Tòa án bảo vệ quyền lợi cho tôi”.

7. Nộp đơn khởi kiện hành chính đến Tòa án nào?

Đây là nội dung cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng các mẫu và bài hướng dẫn cũ.

Từ 01/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các vụ án hành chính theo Điều 31 Luật Tố tụng hành chính. Tòa án cấp tỉnh chủ yếu thực hiện thẩm quyền phúc thẩm đối với bản án, quyết định sơ thẩm của TAND khu vực bị kháng cáo, kháng nghị và thực hiện thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm theo luật. 

Ví dụ, đối với quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan nhà nước cấp xã, vụ án thuộc TAND khu vực có thẩm quyền theo lãnh thổ.

Đối với quyết định, hành vi của cơ quan nhà nước cấp tỉnh trở xuống, việc xác định Tòa án khu vực còn phụ thuộc vào nơi cư trú, làm việc hoặc trụ sở của người khởi kiện và phạm vi địa giới hành chính theo Điều 31.

Nghị quyết 05/2025/NQ-HĐTP tiếp tục hướng dẫn cụ thể cách xác định Tòa án khu vực có thẩm quyền trong từng trường hợp.

Vì vậy, tại mục “Kính gửi” của Mẫu 01-HC, người khởi kiện cần ghi đúng tên Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền hiện nay, không nên sao chép tên Tòa án từ những mẫu cũ trên Internet.

8. Hồ sơ khởi kiện hành chính cần chuẩn bị những gì?

Khoản 2 Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định kèm theo đơn phải có tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của người khởi kiện bị xâm phạm.

Tùy vụ việc, hồ sơ thường có:

– Đơn khởi kiện theo Mẫu 01-HC

– Quyết định hành chính bị kiện

– Quyết định giải quyết khiếu nại nếu có

– Tài liệu chứng minh hành vi hành chính bị kiện

– Tài liệu chứng minh quyền, lợi ích của người khởi kiện

– Văn bản khiếu nại và tài liệu giải quyết khiếu nại nếu đã khiếu nại

– Giấy tờ về nhân thân hoặc tư cách pháp lý của người khởi kiện

– Giấy ủy quyền và tài liệu liên quan nếu thực hiện thông qua người đại diện

– Các chứng cứ khác có liên quan

Trường hợp vì lý do khách quan chưa thể nộp đầy đủ chứng cứ, người khởi kiện phải nộp những tài liệu, chứng cứ hiện có, sau đó có thể tiếp tục bổ sung trong quá trình Tòa án giải quyết.

9. Đơn khởi kiện hành chính được nộp bằng cách nào?

Theo Điều 119 Luật Tố tụng hành chính 2015, có 03 phương thức nộp đơn:

– Nộp trực tiếp tại Tòa án

– Gửi qua dịch vụ bưu chính

– Gửi trực tuyến qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án nếu có

Việc lựa chọn phương thức nộp đơn có ảnh hưởng đến cách xác định ngày khởi kiện.

– Nếu nộp trực tiếp thì ngày khởi kiện là ngày nộp.

– Nếu gửi trực tuyến thì ngày khởi kiện là ngày gửi.

– Nếu gửi qua dịch vụ bưu chính thì về nguyên tắc ngày khởi kiện là ngày có dấu của tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi. 

Do thời hiệu khởi kiện hành chính tương đối chặt chẽ, người khởi kiện nên lưu giữ giấy xác nhận nộp đơn, vận đơn hoặc chứng từ điện tử để chứng minh thời điểm khởi kiện.

10. Thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính là bao lâu?

Theo Điều 116 Luật Tố tụng hành chính 2015, thời hiệu được xác định tùy từng loại khiếu kiện.

Đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính và quyết định kỷ luật buộc thôi việc, thời hiệu thông thường là:

01 năm kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật buộc thôi việc. 

Đối với quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh và quyết định giải quyết khiếu nại trong hoạt động kiểm toán nhà nước, thời hiệu là 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định.

Đối với khiếu kiện danh sách cử tri, thời hạn được tính theo cơ chế riêng và phải thực hiện trước ngày bầu cử theo luật định.

Nếu người có quyền đã thực hiện khiếu nại đúng quy định thì việc xác định thời hiệu cần tiếp tục căn cứ vào thời điểm nhận được quyết định giải quyết khiếu nại hoặc thời điểm hết thời hạn giải quyết khiếu nại.

13. Những lỗi thường gặp

Khi lập đơn, một số lỗi thường gặp gồm:

– Gửi đơn sai Tòa án có thẩm quyền

– Sử dụng cách xác định TAND cấp huyện/cấp tỉnh theo quy định cũ

– Xác định sai người bị kiện

– Không ghi rõ số, ngày hoặc nội dung quyết định hành chính bị kiện

– Không xác định cụ thể yêu cầu Tòa án giải quyết

– Không cung cấp tài liệu chứng minh quyền lợi bị ảnh hưởng

– Nhầm lẫn giữa tranh chấp dân sự và khiếu kiện hành chính

– Để hết thời hiệu khởi kiện

– Vừa khởi kiện vừa tiếp tục khiếu nại nhưng không thực hiện việc lựa chọn cơ quan giải quyết theo yêu cầu

Trường hợp vừa có đơn khởi kiện tại Tòa án vừa có đơn khiếu nại, Điều 33 Luật Tố tụng hành chính quy định Tòa án sẽ yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết. Nếu lựa chọn Tòa án thì vụ án được giải quyết theo tố tụng; nếu lựa chọn thủ tục khiếu nại thì Tòa án xử lý đơn theo quy định tương ứng.

Kết luận

Mẫu đơn khởi kiện hành chính chuẩn Tòa án hiện nay là Mẫu số 01-HC ban hành kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP. Khi lập đơn, người khởi kiện cần xác định chính xác đối tượng bị kiện, yêu cầu khởi kiện, thời hiệu và đặc biệt là Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo quy định hiện hành.

Việc chuẩn bị đúng mẫu đơn và đầy đủ tài liệu ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế trường hợp phải sửa đổi, bổ sung, chuyển đơn hoặc bị trả lại đơn trong quá trình Tòa án xem xét.